Op mijn website vindt u korte artikeltjes en informatie die te maken hebben met de TABAKSGESCHIEDENIS. Kies een categorie, klik en scroll. Lees eerst het AVG. Heeft u aanvullende gegevens of vragen? Klik boven in de balk op Contact. Veel leesplezier, Fred Tijmstra

Tabaksfabrieken

Tabaksfabrieken in Heerenveen

Tabaksfabrieken in Heerenveen

In het verleden heeft Heerenveen enkele tabak verwerkende industrieën gekend. De bekendste is die van S.H.Taconis, opgericht in 1818. Hij was ook de grootste en had het meeste personeel in dienst. De kleinere fabriekjes hadden een kerverij aan huis. Na 1949 verdween de tabaksindustrie uit Heerenveen.

De fabriek van S.H.Taconis

In 1817 kocht Hendrik Taconis op de hoek van de Munniksteeg en Dracht een pand uit 1741 met een mooie klokgevel. Hij kocht dit voor zijn zoon Siemon, die er een tabakskerverij wilde starten. Op 18 mei 1818 werd de fabriek officieel ingeschreven en kreeg de naam “Het gekroonde tabaksvat”. De kerverij produceerde in aanvang rook- en snuiftabak.

Fabrieksmerken

Enkele jaren later veranderde hij zijn fabrieksnaam in “De Rookende Moor“. Aan de Dracht-zijde was de winkel gesitueerd met de bovenwoning. Zie links op de foto de winkel met klokgevel van Taconis: https://werkgroepoudheerenveen.nl/?view=article&id=60:dracht-1904&catid=8 Achter bij de Molenwijk werd de fabriek met machines in de bestaande bebouwing gerealiseerd met een hoge schoorsteen als afvoer. De fabriek draaide naar behoren, ook in tijden dat de tabak duurder werd. Zo werd de tabak in 1839 met 5 cent per pond verhoogd. In 1874 werd uitbreiding van het personeel gevraagd. Er werden 2 a 3 tabakskerversknechten gevraagd.
In 1882 kwam zijn zoon Johannes Hendrik Taconis ( geb. 1863 ) in het bedrijf werken. Hij was een harde werker, reisde veel in de regio om klanten te verwerven. In de periode dat de fiets nog niet was uitgevonden reisde hij per diligence en verder te voet naar de omliggende dorpen. Hij werd al snel de belangrijkste persoon en leidde de fabriek die zijn naam veranderde in S.H.Taconis & Zn. Tijdens zijn werkzame periode bekleedde hij diverse functies in het Heerenveense maatschappelijk leven.
In 1908 werden nieuwe stoommachines in de fabriek geïnstalleerd. De motoren waren krachtiger en dat was in de steeg te merken. Deze zat vol waterdamp met zwevende tabaksdeeltjes als er stoom werd afgeblazen. Aan de gevel van de winkel hing een metalen uithangbord met een geschilderde afbeelding van een Moor in een rokje en veren op het hoofd.  Aan weerskanten van het bord hingen twee rollen tabak.
In 1915 kregen de tabaksfabrieken te maken met een prijsverhoging van de ruwe tabak en de vrachtkosten. De prijs van een pond tabak werd weer met 5 cent verhoogd. Drie jaar later vierde de fabriek haar 100-jarig bestaan. Kerver A. Wapstra deelde mee in de vreugde, hij vierde gelijk zijn 50-jarig jubileum als werknemer bij de fabriek. In 1920 gingen de verkopen achteruit en moesten een aantal werknemers worden ontslagen. Een trend die zich in de gehele branche voordeed. Men vulde het verlies aan door sigaren in de winkel te verkopen o.a. van de Vereenigde Rotterdamse sigarenfabriek.

In 1930 draagt de fabriek inmiddels de naam “N.V. Tabak- en Sigarenfabriek De rookende Moor”, tevens groothandel in sigaren en sigaretten. In 1934 staat een advertentie in de krant met het volgende gedicht:

Een bijzonder tabaksblik zit in de collectie van het museum in Deventer.  http://www.collectiedeventermusea.nl/Details/collect/404833http://www.collectiedeventermusea.nl/Details/collect/404833

Taconis gebruikte diverse reclame-uitingen om zijn bekendheid te vergroten. Naast de advertenties in de krant verschijnen er lucifersdoosjes, sluitzegels en liet hij bij een pijpenfabrikant uit Gouda een kleipijp met firmanaam vervaardigen.

van links naar rechts: sluitzegels – reclamepijp – lucifersmerk

TABAKSMERKEN Taconis: o.a. Beste fijne gele krul, Beste blanke Baaij, Beste lichte pruim, Munt baai, Friesche Heerenbaai, Heerebaai Krultabak, American shag.In 1938 werd de fabriek door de inmiddels 75-jarige Johannes Hendrik opgeheven en in 1939 overgenomen door Douwe Egberts. De mooie klokgevel van de winkel wordt afgebroken. In 1949 overlijdt J.H.Taconis. In 1957 is er nog een televisie-uitzending gewijd aan “De rookende Moor”.


Overige Tabaksfabrieken in Heerenveen

Tabaksfabriek “De oude Rooker”
Op 14 maart 1939 is de N.V. Tabaksfabriek “De Oude Rooker” ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Directeuren zijn: G. J. Hofman Jr, J. P. H. van Rooij en W. F. Meuleman. Het verhaal gaat dat na beëindiging van de fabriek van S. H. Taconis een doorstart werd gemaakt met een nieuwe naam. Dat zou “De oude Rooker” kunnen zijn. Douwe Egberts heeft Taconis wel overgenomen, maar zou geen interesse hebben in de oude tabaksmachines van Taconis. Na het uitbreken van de 2e W.O. vinden eer wisselingen in de fabriek plaats. Op 10 mei 1940 treedt G. J. Hofman Jr. uit als directeur en wordt opgevolgd door E. H. F. Pas. Op 24 juli 1940 wordt A. IJ. de Boer aangesteld als fabriekchef. Begin december werd het kantooradres in Heerenveen verplaatst naar de O. Z. Voorburgwal 326-328 in Amsterdam. De kleine fabriek produceerde diverse rooktabakken met o.a. de merken Goud Burcht, Zilver Burcht en Rood Burcht, en bracht shag voor sigaretten uit van het merk Macito.

De fabriek heeft tot 1949 gekerfde tabak geproduceerd, en verdween daarna als laatste tabaksfabriek uit Heerenveen.

Tabaksfabriek “De Nieuwe Rookende Moor”
Op 19 april 1874 werd de fabriek de “Nieuwe rookende Moor opgestart door De Vries & Haven. J. P. de Vries was de directeur/eigenaar. Er zijn geen relevante gegevens over deze fabriek bekend. Advertenties voor knechten worden tussen 1880 en 1882 geplaatst. Opmerkelijk is dat deze fabriek met zijn naam naast “De rookende Moor” van Taconis opereerde. En dat in dezelfde gemeente. Men mag aannemen dat deze fabriek ongeveer 10 jaar heeft bestaan.

Tabaksfabriek “De Amerikaan”

P. W. Taconis bezat een kleine tabakskerverij in Heerenveen. Op 2 januari 1882 deed hij zijn tabakskerverij en handel in sigaren over aan K. T. Dijkstra in Heerenveen.


Vermeldingen:

1856 – S. A. Taconis Wzn biedt zijn tabaksfabriek met pakhuis en kruidenierswinkel te koop aan. Het onroerend goed is gesitueerd aan en nabij de Dracht.

1858 – A. de Vrieze bestiert de Tabaksfabriek “De Nederlandsche Leeuw”. In 1867 wordt de tabakskerverij als het koopmanshuis en pakhuis te koop aangeboden. De kerverij stond aan de Lindengracht te Heerenveen.

1861 – Tjebbe Hessels de Jong, zoon van wijlen Hessel Douwes de Jong wordt handlichting verleend tot het uitoefenen van een Tabaksfabriek en drijven van nering en handel.

Bronnen:

–          Krantenarchief Delpher – 2 advertenties
–          Artikel: Een rookende Moor in Heerenveen door Louis Westhof z.j.
–          Oud Heerenveen – artikel Wibbo Westerdijk (2012)
–          Afbeelding kleipijp – kleipijp.nl
–          Overige afbeeldingen uit particuliere collecties en marktplaats

Dit vind je misschien ook leuk...